EU moet eigen China-strategie ontwikkelen

FD
Marietje

D66'er Marietje Schaake was de afgelopen dagen met zes andere Europarlementariërs van de handelscommissie in China, voor een stevig gesprek over onder meer de gebrekkige toegang van EU-ondernemers tot de Chinese markt. 'Er is willekeur en discriminatie.'

Marietje Schaake en haar collega's in het Europees Parlement ontvangen nog steeds veel klachten van Europese bedrijven die op de Chinese markt opereren. Zo zijn ondernemers verplicht een joint-venture met een Chinese partner op te richten als zij er een voet aan de grond willen krijgen. 'Op die manier lekt Europese intellectueel eigendom naar China weg', vreest de D66'er. 'Kennis over hoogwaardige productie heeft het land nog niet.' 

Veel bedrijven in China lopen ook tegen de drempel aan dat zij maar voor maximaal 49% in handen mogen zijn van niet-Chinezen. Tegelijk hoort Schaake dat buitenlandse producten op de Chinese markt aan veel strengere kwaliteitscontroles blootstaan en veel vaker worden onderzocht dan Chinese. Buitenlandse ondernemers komen ook lastiger aan licenties. 'Op papier ziet het er allemaal goed uit en wordt er niet gediscrimineerd. Maar de praktijk is anders: er is willekeur.'

Dumping

Samen met zes andere Europarlementariërs van de commissie 'internationale handel' bezocht zij de afgelopen dagen China om te praten met vertegenwoordigers van onder meer het Volkscongres (het parlement), verschillende ministeries en een instituut dat zich via dochterorganisaties bezighoudt met markttoegang en -toezicht. Daar bracht Schaake ook de dumping van goedkoop Chinees staal en aluminium op de Europese en Amerikaanse markt ter sprake.

De Amerikaanse president Donald Trump besloot in maart om de importtarieven op staal uit onder meer China met 25% te verhogen, en die op aluminium met 10%. De EU is nog uitgezonderd van de handelsbeperkende maatregelen, maar de tijdelijke ontheffing loopt op 1 juni af. Trump wil dat de EU in ruil voor een permanente uitzondering exportquota hanteert voor staal en aluminium. Hij hoopt zo de enorme Amerikaanse handelstekorten terug te dringen, maar de EU voelt weinig voor onderhandelen onder druk.

Mooie woorden

Schaake, die dit jaar ook al twee keer de VS bezocht vanwege dit handelsconflict, heeft begrip voor de Amerikaanse zorgen over dumping. 'In elk gesprek in China hebben we aangekaart dat de overcapaciteit van staal en aluminium een groot probleem is, en dat de EU handel op basis van regels (van de Wereldhandelsorganisatie) heel belangrijk vindt. Die intentie bevestigde men steeds. De woorden zijn mooi, maar de daden zijn er niet altijd naar.'

Handelsregels

Iedere keer als de Europeanen pleitten voor handel op basis van regels, verwezen de Chinezen meteen naar de VS.

Toch werken de hoge invoerrechten van Trump averechts, denkt Schaake. Iedere keer wanneer ze de afgelopen dagen pleitte voor handel op basis van regels, verwezen de Chinezen namelijk meteen naar de VS, terwijl ze verzuchtten: wij willen wel, maar kijk wat de VS doen. 'Het is een manier om zich tegen Amerika af te zetten. Om de discussie om te draaien. Het is de wereld op zijn kop.' Het liefst had Schaake gezien dat de VS en de EU als één blok met elkaar waren opgetrokken om China aan de spelregels te houden. 'Met zo'n massa kun je de standaard zetten. Nu wordt het Westen tegen elkaar uitgespeeld.'

Grieven

Dat lijkt volgens Schaake hoe dan ook de strategie van China. Het land speelt niet alleen landen — ook binnen de EU — tegen elkaar uit, maar ook politici tegen het bedrijfsleven. Zo durven Europese bedrijven niet goed het ongelijke speelveld aan te kaarten in China uit vrees voor mogelijke tegenwerking. Daarom schakelen zij de Europarlementariërs en andere politici in om hun grieven geanonimiseerd over te brengen. De Chinezen reageren daar volgens Schaake op met: wij horen anders geen klachten, buitenlandse bedrijven boeken hier hele mooie resultaten. 'Maar ze weten heel goed dat er verschillen zijn. Ik wil bedrijven dus aanmoedigen zelf ook in China aan de bel te trekken.'

Dreiging

Europese bedrijven durven niet goed het ongelijke speelveld aan te kaarten in China, uit vrees voor mogelijke tegenwerking.

Ze vindt bovendien dat Europa een eigen China-strategie moet ontwikkelen, waarbij politiek en bedrijfsleven — net als het centraal geleide China — meer met één stem spreken en de verschillende belangen tegen elkaar worden afgewogen. Nu telt voor Europese bedrijven vooral de korte termijn, waarin mooie winsten worden behaald. Maar de Chinese bevolking groeit snel en China investeert zwaar in kennis over bijvoorbeeld elektrische auto's en kunstmatige intelligentie. 

Zijderoute

'Kunnen zij straks zonder onze bedrijven, met hun enorme binnenlandse markt? Is er voldoende eerlijkheid?', vraagt Schaake zich af. 'De Chinese president heeft onlangs besloten dat hij niet meer aan termijnen is gebonden en oneindig kan aanblijven. Alles kan daar dus met een handtekening zomaar veranderen. Kijk ook naar de aanleg van infrastructuur in het kader van de nieuwe Zijderoute over land van China naar Europa. Daar doet China niets met partners. Het werk wordt zelfs verricht met Chinese arbeiders.'

In juli, tijdens de EU-China-top, hoopt Schaake dat China wel concrete toezeggingen doet, onder meer over de bescherming van lokale producten. 'Goudse kaas uit Gouda, Parmaham uit Parma et cetera. Ik denk wel dat de Chinezen willen en de druk voelen.' Op de vorige top in 2017 weigerde China nog in te stemmen met een positief getinte slotverklaring.