Media: ‘Nederland is gebaat bij het wegnemen van barrières’ - SC Online

Europa en Amerika slaan de handen ineen om weerwoord te ­bieden aan de economische crisis en opkomende markten als China, Brazilië en India. Protectionistische regelgeving moet het raam uit en productstandaarden moeten zoveel mogelijk worden geüniformeerd. Als het trans-Atlantische handelsakkoord er komt, worden handel en investeringen makkelijker. Beide blokken, goed voor 47 procent van de wereldmarkt, kunnen zo de standaard zetten voor producteisen in de wereld, zegt Schaake. ‘De handel tussen Europa en Amerika is gigantisch, de onderlinge investeringen ook. Het idee is om de barrières die er nog zijn weg te nemen of zoveel mogelijk te harmoniseren: importheffingen, bureaucratische obstakels, onnodig ingewikkelde wet- en regelgeving. Daarmee maken we handel en investeringen makkelijker en dat leidt weer tot economische groei en banen, zonder dat de overheid hoeft te investeren. Daar is het natuurlijk allemaal om te doen.’ Het gaat er dan om dat producenten in Europa aan dezelfde eisen moeten voldoen als in de VS? ‘Dezelfde eisen zijn niet eens per se nodig – het kan ook betekenen dat je elkaars eisen erkent. Heel veel Europeanen stappen in Amerika zonder enig probleem in een auto. En vice versa staan Europese auto’s in Amerika heel goed bekend. Toch kijken de VS en de EU heel verschillend naar niet alleen de veiligheid van auto’s, maar ook hoe die gemeten wordt. Dat betekent dat een fabrikant twee lijnen auto’s moet produceren, één voor de eigen markt en één voor de export. Het is tijdrovend en duur om dat gelijk te stellen, omdat de machines al zijn gemaakt. Je kunt ook afspreken dat je elkaars regels erkent en vertrouwt dat een auto veilig is als de ander zegt dat dat zo is. Maar voor nieuwe producten, zoals elektrische auto’s, kun je één wereldwijde standaard zetten. Dat is aantrekkelijk, omdat de grootste markt ter wereld de leidende partij is en de wereldwijde markt achter zich aantrekt. Dat is economisch gezien in ons voordeel.’ Wat betekent het verdrag voor Nederlandse bedrijven? ‘Nederland is een open en zeer exportgerichte economie en daarom heel erg gebaat bij het wegnemen van regels of barrières die leiden tot extra bureaucratische rompslomp. Vermindering van de papierwinkel is in het belang van Nederland. Er is uitgerekend dat het voor Nederland structureel jaarlijks 4 miljard euro kan opleveren. Voor de hele EU is dat 120 miljard euro.’ Wat moet er in het verdrag staan om het voor Europa, en voor Nederland in het bijzonder, tot een succes te maken? ‘Een van de belangrijkste belangen van Europa is het openbaar aanbesteden. De markt in Amerika is relatief gesloten, dus het is voor Europese bedrijven moeilijk om mee te dingen naar publieke projecten, of het nu in de staten is of van de federale overheid. Wij zijn veel opener. Amerikaanse bedrijven mogen hier meedoen op tenders van overheden. Een van de hoofdeisen is dus dat openbare aanbestedingen toegankelijker moet worden voor Europese bedrijven. Maar er zijn ook een paar hete hangijzers waar Nederland heel graag verandering in zou willen brengen, maar waarbij het de vraag is of dat gaat lukken. Dan moet je bijvoorbeeld denken aan de luchtvaart en scheepvaart, waar Amerika beperkingen oplegt aan buitenlandse spelers.’ Amerika is protectionistischer dan Europa. Betekent dit dat de VS wat meer moeten toegeven dan de EU? ‘Als het gaat om openbaar aanbesteden wel.’ En op andere terreinen? ‘Vanuit Europa gezien zullen we proberen zoveel mogelijk uit de onderhandelingen te slepen. Maar er zijn andersom ook onderwerpen die de Amerikanen graag aangepast zien. Een heel controversieel onderwerp is wat je doet met genetisch gemodificeerde gewassen. In Europa zijn de voorbehouden heel hoog. Het mag niet zomaar, omdat niet duidelijk is wat de gevolgen kunnen zijn. Amerikanen vinden dat wij daar te ver in gaan. Maar ze vinden ook dat de Fransen en Italianen te ver gaan in het labelen waar producten vandaan moeten komen. Dat parmaham alleen uit Parma mag komen en champagne alleen uit de Champagnestreek, dat snappen de Amerikanen ook niet. Zij willen een mousserende wijn op de markt kunnen brengen onder het label champagne.’ Is het verdrag ook niet een laatste gevecht van de ‘oude wereld’ tegen de opkomende markten? ‘Je moet het niet zien als een gevecht, dat is te negatief. Maar het is zeker gedreven door een veranderende wereld. We zijn op zich heel blij dat het goed gaat met landen als China en India – daar hebben we door ontwikkelingssamenwerking zelf aan gewerkt, en het heeft geleid tot nieuwe afzetmarkten. Maar de VS en de EU kijken nu wel hoe we de gezamenlijke belangen kunnen verstevigen door samen te werken. Amerika en Europa tellen samen 800 miljoen consumenten, dat zijn er nog altijd minder dan in China of India. Maar het is geen nieuw idee; alleen destijds was er nooit genoeg politieke wil om dit voor elkaar te krijgen. Dat is door de crisis wel veranderd.’ Hoe groot is de invloed van het NSA-schandaal op de onderhandelingen? ‘De onthullingen over de NSA hebben het vertrouwen tussen Amerika en Europa beschadigd. Amerika zal er echt aan moeten werken om dat te herstellen. Het Europees Parlement moet uiteindelijk ja of nee zeggen tegen dit verdrag. Het zal veel moeilijker worden om het verdrag door het Europees Parlement aangenomen te krijgen.’