Vrijdagavond, terwijl de zon in Nigeria onder ging, stelde ik me voor hoe via talloze stoffige zandweggetjes de stembiljetten en andere verkiezingsmaterialen op hun plek zouden komen. Er waren 4 vrachtvliegtuigen vol met stembiljetten nodig om de 75 miljoen stemgerechtigden in het grootste land van Afrika in 120.000 stemlokalen te laten stemmen. We hoorden hoe vrijwilligers in stemlokalen zouden overnachten, om de materialen te bewaken en om het stemmen op tijd te laten beginnen.
Door Marietje Schaake, 11.4.2011, nrcnext.nl
De helft van de Nigeriaanse bevolking is jonger dan 18. Zij hebben nog nooit eerlijke en vrije verkiezingen meegemaakt. Hoewel een einde kwam aan militair bewind in 1999, is het politieke systeem niet rechtvaardig en ondemocratisch. Het land is rijk, maar de overgrote meerderheid leeft in bittere armoede. De politieke elite verrijkt zichzelf in een ongekend corrupt systeem. Een bekend gezegde in Nigeria is: ‘We eten in verkiezingstijd’, dat verwijst naar het kopen van stemmen van mensen die vaak zo goed als niets te eten hebben. Nigerianen zijn veerkrachtig en positief, tegen alle stromen in. Ze zijn vol hoop dat deze verkiezingen een breuk met het verleden en een stap naar een betere toekomst zullen zijn. Die stap is hard nodig.
In de week voor de verkiezingen sprak ik met jongeren, journalisten, kandidaten, religieuze leiders en andere waarnemers. De voorbereidingen door de verkiezingscommissie leken goed te verlopen, maar toch werden de verkiezingen op de geplande verkiezingsdag zelf nog een week uitgesteld. Het bleek niet gelukt om materialen op tijd te verspreiden. In het verleden zou hiervoor nooit verantwoordelijkheid worden genomen, en zouden verkiezingen gewoon doorgaan; de resultaten lagen van te voren toch al vast. Het vertrouwen in de voorzitter van de verkiezingscommissie was opmerkelijk. Professor Jega geniet respect van elke Nigeriaan die ik sprak. Een week en vele verdere voorbereidingen later kwam dus een tweede kans. De verkiezingen bestaan uit 3 rondes waarin parlement en senaat, president en gouverneurs worden gekozen.
Ondanks een bomaanslag op een verkiezingscentrum en ander geweld waarbij zo’n 100 mensen gedood werden en talloze gewonden vielen, verliep de verkiezingsdag rustig. Nog voordat de verkiezingen begonnen stonden mensen in de rij te wachten. Een vrouw liep 1,5 uur met een baby op haar rug om te kunnen stemmen. Haar man wilde liever niet dat zij stemde, maar ze stond erop om te gaan. De revoluties in Noord-Afrika en het Midden-Oosten zijn door jongeren en ook politici in Nigeria op de voet gevolgd. Met de grote armoede, werkloosheid en een corrupte politieke klasse zijn vergelijkbare opstanden eenvoudig voor te stellen. Het toezicht op het verkiezingsproces door burgers was opmerkelijk. “Het is mijn recht om te stemmen, ik ga niet weg tot ik mijn recht heb”, schreeuwde een vrouw die een ongeldige stemkaart ontving. Ze vroeg me om een foto te maken van haar kaart, om te bewijzen dat haar recht haar was ontnomen.
We zagen ook veel mensen die zelf met mobiele telefoons foto’s en video’s van het stemmen tellen maakten. Ze bleven de hele dag om hun ‘stem te bewaken’, het enthousiasme bij het stemmentellen leek op een voetbalwedstrijd. Het wordt daardoor moeilijker om in een district waarvan de uitslagen zijn gedocumenteerd door verschillende mensen totaal andere uitslagen te publiceren. In het verleden was het aantal stemmen soms hoger dan het totaal aantal inwoners, werden stembiljetten gestolen, en stembussen volgepropt met geprepareerde biljetten. Nu zijn er allerlei projecten waarbij burgerwaarnemingen via sms en telefoon worden verzameld, zoals Project Swift Count. Het wordt moeilijker om de resultaten te manipuleren, maar het blijft een reëel risico dat er pogingen worden gedaan door mensen die hun grip niet kwijt willen. Ook is politiek geweld een beproefde manier om mensen bij de stembussen weg te houden. In het gebied waar een bom 25 mensen doodde werden de verkiezingen uitgesteld. Sommige mensen bleven uit angst thuis, maar een groot aantal Nigerianen stemde voor het eerst in een echt verkiezingsproces.
De eerste uitslagen die binnendruppelen laten zien dat de regeringspartij op veel plaatsten terrein verliest. Er lijkt een voorzichtige eerste stap richting meer democratie en transparantie te zijn genomen. Maar de belangrijkste rondes, waarin de President en gouverneurs worden gekozen, moeten nog komen. De belangen worden groter en de mogelijke spanningen ook. Hopelijk kunnen met de lessen van afgelopen zaterdag nog een aantal verbeteringen in veiligheid en logistiek worden aangebracht. De Nigerianen verdienen het om hun hoop op een rechtvaardiger, democratisch bestuur waarheid te zien worden, en om ook buiten verkiezingstijd te kunnen eten.
Marietje Schaake is Europarlementarier voor D66 en nam de verkiezingen van 9 april in Nigeria waar met een internationale delegatie.
Ondanks een bomaanslag op een verkiezingscentrum en ander geweld waarbij zo’n 100 mensen gedood werden en talloze gewonden vielen, verliep de verkiezingsdag rustig. Nog voordat de verkiezingen begonnen stonden mensen in de rij te wachten. Een vrouw liep 1,5 uur met een baby op haar rug om te kunnen stemmen. Haar man wilde liever niet dat zij stemde, maar ze stond erop om te gaan. De revoluties in Noord-Afrika en het Midden-Oosten zijn door jongeren en ook politici in Nigeria op de voet gevolgd. Met de grote armoede, werkloosheid en een corrupte politieke klasse zijn vergelijkbare opstanden eenvoudig voor te stellen. Het toezicht op het verkiezingsproces door burgers was opmerkelijk. “Het is mijn recht om te stemmen, ik ga niet weg tot ik mijn recht heb”, schreeuwde een vrouw die een ongeldige stemkaart ontving. Ze vroeg me om een foto te maken van haar kaart, om te bewijzen dat haar recht haar was ontnomen.
We zagen ook veel mensen die zelf met mobiele telefoons foto’s en video’s van het stemmen tellen maakten. Ze bleven de hele dag om hun ‘stem te bewaken’, het enthousiasme bij het stemmentellen leek op een voetbalwedstrijd. Het wordt daardoor moeilijker om in een district waarvan de uitslagen zijn gedocumenteerd door verschillende mensen totaal andere uitslagen te publiceren. In het verleden was het aantal stemmen soms hoger dan het totaal aantal inwoners, werden stembiljetten gestolen, en stembussen volgepropt met geprepareerde biljetten. Nu zijn er allerlei projecten waarbij burgerwaarnemingen via sms en telefoon worden verzameld, zoals Project Swift Count. Het wordt moeilijker om de resultaten te manipuleren, maar het blijft een reëel risico dat er pogingen worden gedaan door mensen die hun grip niet kwijt willen. Ook is politiek geweld een beproefde manier om mensen bij de stembussen weg te houden. In het gebied waar een bom 25 mensen doodde werden de verkiezingen uitgesteld. Sommige mensen bleven uit angst thuis, maar een groot aantal Nigerianen stemde voor het eerst in een echt verkiezingsproces.
De eerste uitslagen die binnendruppelen laten zien dat de regeringspartij op veel plaatsten terrein verliest. Er lijkt een voorzichtige eerste stap richting meer democratie en transparantie te zijn genomen. Maar de belangrijkste rondes, waarin de President en gouverneurs worden gekozen, moeten nog komen. De belangen worden groter en de mogelijke spanningen ook. Hopelijk kunnen met de lessen van afgelopen zaterdag nog een aantal verbeteringen in veiligheid en logistiek worden aangebracht. De Nigerianen verdienen het om hun hoop op een rechtvaardiger, democratisch bestuur waarheid te zien worden, en om ook buiten verkiezingstijd te kunnen eten.
Marietje Schaake is Europarlementarier voor D66 en nam de verkiezingen van 9 april in Nigeria waar met een internationale delegatie.
