Media: 'Rechtszaak tegen Iran steun voor volk’

Marietje

Sancties vanwege het nucleaire programma van Teheran hebben geen zin, maar sancties vanwege de mensenrechtenschendingen wel, meent de Iraans-Amerikaanse hoogleraar Payam Akhavan: de executie van de Nederlandse-Iraanse Zahra Bahrami geeft aanleiding Iran hierover op de vingers te tikken.

Door Myrtille van Bommel, 1.3.2011, www.rnw.nl Akhavan, hoogleraar internationaal recht en mede-oprichter van het Iran Human Rights Documentation Centre in het Amerikaanse New Haven (Connecticut), doelt op de wens van het Nederlands parlement om Iran voor het Internationaal Gerechtshof te dagen. Het land weigerde Nederland consulaire bijstand te verlenen aan Zahra Bahrami die in januari onverwacht werd geëxecuteerd op verdenking van drugsbezit. Zo'n internationale rechtszaak zou de democratische beweging in het land tot steun zijn, zegt Akhavan tegen de Wereldomroep tijdens zijn bezoek aan Nederland. ‘In Iran heeft de Groene Revolutie in de zomer van 2009 plaatsgevonden. Die is nog springlevend. Het regime is zwak en broos en gebruikt steeds verdergaande vormen van geweld en repressie om aan de macht te blijven. En overal om Iran heen, in heel het Midden-Oosten en Noord-Afrika, woedt een soort democratische revolutie. In die context kan de beslissing van de Nederlandse regering in reactie op de executie van Zahra Bahrami belangrijke gevolgen hebben voor de symbolische politiek in het Midden-Oosten.’ Rapport over Iran Akhavan is in Nederland voor een ontmoeting met D66 europarlementariër Marietje Schaake. Hij informeert haar over de mensenrechten in Iran. Schaake werkt namens het Europarlement aan een rapport over Iran. Daarin komen zowel de nucleaire kwestie als de mensenrechten aan de orde. De Europese Unie moet laten zien dat zij de mensenrechtenschendingen in Iran niet langer tolereert, vindt Schaake. Ze heeft de Europese Commissie daarom voorgesteld alle 26 overige lidstaten te laten aansluiten bij een eventuele rechtszaak tegen Iran. 'De zaak van Zahra Bahrami heeft veel bredere implicaties op meerdere niveaus. Ten eerste zijn er naar schatting enkele tientallen duizenden, zo niet honderdduizenden Europese burgers die ook een Iraanse nationaliteit hebben. Dus dat betekent dat het voor die mensen eigenlijk niet meer mogelijk is om terug te reizen; ze weten niet wat er met hen gebeurt.' Regime onder druk Maar de Europese Unie moet meer doen om het regime onder druk te zetten, meent hoogleraar Akhavan. Er zijn op dit moment al economische sancties tegen Iran, maar die zijn alleen gericht tegen de nucleaire energie die het land ontwikkelt. 'Ze treffen vooral het volk dat het al moeilijk genoeg heeft. En in Iran is de nucleaire kwestie niet omstreden. De leiders gebruiken de sancties om eenheid onder de bevolking te bewaren. Daarom heeft alleen de aanpak van mensenrechtenschendingen zin’, meent hij. Dat zal het Iraanse volk wel toejuichen. ‘Nederland en de Europese Unie moeten gerichte sancties op gaan leggen. Er moet een reisverbod komen voor alle Iraanse hoge ambtenaren en leiders die verantwoordelijk zijn voor omvangrijk misbruik van hun eigen volk. Hun tegoeden moeten bevroren worden; ze hebben miljarden aan tegoeden in Europa. En de boodschap van de EU moet ook zijn: wij eisen dat degenen die verantwoordelijk zijn voor misdaden tegen de menselijkheid voor het gerecht komen.’ Fanatiek Als de mensenrechtenschendingen in Iran niet worden aangepakt, zullen de Iraanse leiders doorschieten met martelen en moorden, meent Akhavan. Het regime is namelijk niet alleen fanatiek en irrationeel, maar ook zeer berekenend. Het weegt zorgvuldig af hoe ver het kan gaan. ‘Het heeft Zahra Bahrami geëxecuteerd omdat het wist ermee weg te komen.' Met een rechtszaak voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag laten Nederland en de Europese Unie zien dat ze de mensenrechtenschendingen niet langer accepteren. Iran wordt internationaal gebrandmerkt en dat is belangrijk voor het volk. Symbolisch Een rechtszaak beginnen tegen Iran voor het Internationaal Gerechtshof zou een grote symbolische betekenis hebben, aldus Akhavan. ‘Iraniërs associëren Den Haag met gerechtigheid, zegt hij, en zo’n zaak laat Iran zien dat het in isolement verkeert. Niet vanwege de nucleaire kwestie, maar vanwege de ernstige schendingen van de mensenrechten. En dat Nederland en de EU deze schendingen niet langer accepteren.’