Media: Via Facebook en Twitter in het Europees parlement

26.11.2009, VKBanen.nl 07.45 Een blonde vrouw met hoge grijze laarzen en een asymmetrisch paars vest baant zich een weg door de groepjes lobbyisten, die in de vroege morgen staan te wachten in de aankomsthal van het Europees Parlement. Marietje Schaake (31) is een frisse verschijning tussen de saaie mantelpakjes en beige broekpakken, maar haar gezicht staat in een ernstige plooi. ‘Ik waarschuw je maar vast, vandaag is het een gekkenhuis, bijna alle afspraken overlappen elkaar’, zegt Schaake, terwijl ze snelwandelt door de vele gangen van het onlogisch ingedeelde gebouw. Deze grauwe Brusselse morgen begint met een breakfast meeting, georganiseerd door een belangenorganisatie die zich zorgen maakt over de digitale toekomst van ons continent. Marietje luistert met één oor naar de spreker, een technocraat die moeilijk uit zijn woorden komt – terwijl ze alvast een tekst leest voor de volgende afspraak. Ook andere parlementsleden zijn aan het multitasken; ze typen op hun Blackberries of nippen aan hun verse jus. Midden in de zaal probeert een man te luisteren én te slapen. Zijn hoofd zakt steeds naar beneden, terwijl de hoge ambtenaar zich dapper door zijn saaie speech worstelt. Hard werken Marietje Schaake, sinds 4 juni voor D66 lid van het Europees Parlement, begrijpt wel waarom sommige mensen in slaap vallen in dit gebouw. ‘Ik zie dat hier de hele tijd, soms zelfs in belangrijke vergadering van de commissie Buitenlandse Zaken. Mensen denken dat Europarlementariërs een rustige baan hebben, maar er wordt hier heel hard gewerkt. Zelf sta ik nog stijf van de adrenaline, maar ook ik heb last van slaapgebrek.’ Marietje werkt makkelijk twaalf à veertien uur op een dag. Een privéleven zit er niet in. ‘Ik heb niet eens tijd om een huis te zoeken, ik slaap al maanden in een hotel. Ik ben blij dat ik geen gezin heb, en alle vrijheid, want ik ben volledig met werken bezig.’ De van oorsprong Leidse Schaake had nog niet zo lang geleden een heel ander leven. Als zelfstandig politiek consultant gaf ze adviezen aan de overheid en aan mensen als de Amerikaanse ambassadeur in Nederland. Ze reisde veel, genoot van de vrijheden van het zelfstandig ondernemerschap, en was in het weekend een ware socialite in Amsterdamse kringen. Nu zit haar agenda van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat vol vergaderingen en bijeenkomsten, terwijl ze ’s avonds thuiskomt in een leeg huis – nou ja, hotel. Knallen Heeft ze al spijt van haar keuze? ‘Nee, ik heb er bewust voor gekozen om in deze periode van mijn leven echt te knallen. Ik komt hier in het parlement zoveel bijzondere en interessante mensen tegen, en ik heb nog nooit zoveel gereisd als nu. Naar Egypte, Damascus, Kosovo, Barcelona, Rome. Ik leid wel een heel ander leven dan veel van mijn vriendinnen. Het is soms een eenzaam bestaan, ik plof ’s avonds neer op bed en val direct in een diepe slaap. Er zijn wel collega’s met wie ik soms iets eet of een drankje drink; we willen hier allemaal wel eens over andere dingen dan werk praten.’ Marietje Schaake kreeg politieke ambities toen de recessie zich aandiende en Wilders tegelijkertijd het debat begon te domineren met zijn kruistocht tegen de islamisering van de samenleving. ‘Nederland raakte steeds meer naar binnen gekeerd. Het internationale perspectief ontbrak. Tegelijkertijd vond ik dat het integratiedebat de verkeerde kant opging, moslims werden veel te eenzijdig neergezet. Ik wilde iets doen met deze gevoelens, en klopte bij D66 aan. 'Mijn idee was te helpen bij de campagne voor de Europese Parlementsverkiezingen, maar de partij zag mij zitten als kandidaat. Ik dacht: mooi, zo doe ik wat ervaring op met campagne voeren. Ik ging er helemaal niet van uit dat ik echt zou worden gekozen.’ Facebook en Twitter Door nieuwe sociale netwerken als Twitter en Facebook aan te boren, wist Marietje ruim achttienduizend voorkeursstemmen binnen te slepen. Vooral Randstedelijke hoogopgeleide jongeren kozen voor haar. Al die stemmen lijken Marietjes extra te hebben gemotiveerd; ze is op een missie om zich te profileren, nog meer dan andere jonge politici. ‘Ik herken mezelf in Marietje’, vertelt Sophie in ‘t Veld, Europees lijsttrekker van D66. ‘Ze is heel ondernemend en heeft weinig geduld. Marietje denkt vaak: als iedereen er hetzelfde over denkt, kunnen we dat toch gewoon regelen?’ Volgens Sophie is Marietje exemplarisch voor een nieuwe lichting politici in Brussel. ‘In juni is de helft van het Europarlement vernieuwd en zijn er veel meer jonge politici bijgekomen. Vroeger was Brussel toch een plek voor oud-ministers en presidenten die hier de laatste jaren van hun carrière sleten. Maar nu zijn er steeds meer jonge mensen die zich juist hier willen profileren, vol ambitie zitten. Dat verandert het debat enorm.’ 09.30 Als lid van het liberale ALDE, de op twee na grootste fractie in het Europese Parlement, zit Schaake in twee commissies: een commissie Buitenlandse Zaken, die over betrekkingen buiten Europa gaat, en een commissie voor Cultuur, Sport, Onderwijs, Jeugd en Media. Dagelijks wordt ze overspoeld door verzoeken van organisaties, politici, bekende mensen, verenigingen, kunstenaars: allemaal om te praten of geld los te krijgen. ‘Dat is alleen al een dagtaak, om al die honderden mailtjes die ik per dag binnen krijg te verwerken. Toch reageren mensen soms boos als ik niet direct antwoord.’ Eén van die mensen die iets van Marietje wil is Cécile Despringre, voorzitter van de Europese Federatie van Filmregisseurs. Despringre krijgt vandaag een kwartier de tijd om in het kantoor van Schaake alles uit te leggen over auteursrecht voor regisseurs en welke steun zij bij D66 zoekt. Dan is haar tijd om. ‘Zij was heel duidelijk’, zegt Marietje na afloop. ‘Maar er zijn ook mensen die met me willen spreken en hier dan een verhaal afsteken dat ik allang ken of zeggen: dit is absoluut belangrijk, maar dit ook en dit. Dat is zo’n verspilling van ieders tijd. Ik wil nieuwe informatie en duidelijke prioriteiten.’ 11.40 Een zaal vol Haagse hbo’ers is een dagje in Brussel en luistert geduldig naar een welkomstwoord van Marietje. Dit zijn de mensen die Schaake wil betrekken bij het Europese debat; de jongeren van nu. Want aangemoedigd door partijen als de PVV en de SP zien jonge mensen in Nederland Europa teveel als een bedreiging en te weinig als een kans. Marietje stelde in haar campagne al voor uitwisselingen tussen mbo’ers mogelijk te maken, om zo ook lageropgeleide jongeren te betrekken bij Europa. Inmiddels vindt Marietje dat iedereen een mooie tijd verdient in een ander Europees land. ‘Het zou voor iedereen mogelijk moeten zijn in een ander Europees land te werken; niet alleen voor studenten, maar ook voor kunstenaars en zelfstandig ondernemers. Als je nu een tijdje in het buitenland wilt werken moet je teveel bureaucratische procedures door. Dat moet makkelijker kunnen.’ Begrijpt Marietje waarom veel jonge mensen sceptisch zijn over de EU? ‘Jawel, maar mensen halen twee dingen door elkaar; de Europese Unie is een feit, daar kun je gewoon niet omheen. Maar de vraag is: hoe ga je die Unie inrichten en hoe zorg je ervoor dat dit orgaan democratischer werkt? Ik vind Europa ook hartstikke bureaucratisch, maar mijn instinct is om het probleem op te lossen, niet het hele orgaan af te keuren.’ 12.15 Google organiseert een lunch van drie gangen en de lekkerste wijn. Het addertje onder het gras is dat Europarlementariërs moeten luisteren naar plannen van Google om boeken online te zetten en zo de concurrentie met Amazon aan te gaan. De negatieve verhalen dat Google geen toestemming vraagt aan de auteurs, wuift het bedrijf weg. Schaake wil zich niet met een kluitje in het riet laten sturen. ‘Gaan jullie advertenties plaatsen naast de boeken? Moeten wij ons cultureel erfgoed in handen stellen van een beursgenoteerd bedrijf? Hoe zit het met auteursrecht?’ Ze vuurt de kritische vragen af op een overduidelijk geagiteerd Google-team. ‘Zo’n eenzijdig promotiepraatje wekt alleen maar irritatie op’, briest Schaake na de meeting. ‘Ik vind het gewoon arrogant als een bedrijf zich naar politici profileert alsof ze alleen maar bezig zijn de samenleving te verbeteren, terwijl er gewoon een winstmodel achter zit.’ 14.00 In Iran wordt een minderheidsgroep – de Baha’i – het leven onmogelijk gemaakt. Ze mogen geen publieke functies betreden, hebben geen vrijheid van godsdienst, worden bedreigd, soms zelfs gemarteld. Terwijl de ene na de andere spreker vertelt over de vreselijke positie van de Baha’i, gaat een foto langs van een groep leiders, die sinds een jaar in de gevangenis zitten zonder proces. Intellectuelen, mannen en vrouwen, kijken vriendelijk de camera in. Van dit soort zaken gaat Marietjes hart sneller kloppen. Mensenrechten staan bovenaan haar prioriteitenlijst. Maar wat kan ze nou als Europarlementariër doen? ‘Door dit soort groepen openlijk te steunen, creëer je als politicus veel aandacht voor de kwestie. Meer kan ik op dit moment niet doen, maar dat is vaak al heel wat: deze meeting is een duidelijk signaal naar de Iraanse overheid dat wij hier in Europa op de hoogte zijn. Ook heb ik een resolutie over Iran voorgesteld, die is aangenomen door het Europees Parlement. De resolutie steunt de bevolking in Iran en is een waarschuwing naar het regime.’ Marietje wil als Europees parlementslid meer macht. ‘Wij hebben geen initiatiefrecht, kunnen in feite dus alleen de wetsvoorstellen van de Europese Commissie beoordelen. Dat moet echt democratischer. En we moeten meer invloed krijgen op benoemingen binnen Europa, want dat is nu nog veel te veel achterkamertjespolitiek.’ Schrijnend vindt Marietje de manier waarop de Europese president is verkozen. ‘Dit is echt een voorbeeld van hoe Europa voldoet aan alle negatieve stereotyperingen. Er moet een Europese president komen, maar alles is al van te voren op een akkoordje gegooid; de president moet uit een kleine staat komen en een niet te duidelijk politiek profiel hebben. Door dat soort voorwaarden komen slechte kandidaten als Jan Peter Balkenende in beeld; hij heeft geen visie, maar weet wel vrienden te maken. Dat vind ik waardeloze politiek; het zou moeten gaan om de beste kandidaat.’ Ook over het gesteggel over de functie van Neelie Kroes kan Schaake zich kwaad maken. ‘Zij heeft bewezen dat ze een ijzersterke Eurocommissaris is. Toch moet ze wijken, omdat er nu een poppetje uit een ander land die positie moet innemen. Dit soort procedures zorgt er voor dat veel Europese burgers zich niet kunnen vinden in de instituten.’ En Brussel moet minder bureaucratisch. ‘Schaf Straatsburg zo snel mogelijk af’, zegt Schaake over het maandelijkse ritueel waarbij het hele parlement verhuist naar de Franse stad. ‘Er kan zich ook een andere Europese instelling daar vestigen, dan gaan de gebouwen en de werkgelegenheid niet verloren, maar dit constant heen en weer verhuizen kost echt teveel geld en energie.’ 18.00 Marietje zit in een soort loungeruimte die alleen bestemd is voor parlementariërs en hun gasten. Ze heeft een afspraak met een andere Europarlementariër die aast op dezelfde functie binnen de Commissie Buitenlandse Betrekkingen: het aanspreekpunt voor de Verenigde Staten. Marietje hoopt alsnog deze functie binnen te slepen, maar dat moet haar wel worden gegund. Een spelletje dat je moet leren spelen. ‘Het is heel belangrijk dat mensen weten wat je wilt, dat heb ik echt moeten leren. Daarom heb ik dit gesprek met haar. Als zij toch deze functie krijgt, zal ze mij de volgende keer niet vergeten, zo werkt het hier.’ 19.30 De Europarlementariër is niet op komen dagen, en dat betekent dat Marietje nu alle tijd heeft om haar 163 nieuwe mailtjes te scannen. Kleine wallen tekenen haar gezicht. ‘Soms kijk ik in de spiegel, en schrik ik. Het Europees Parlement is niet goed voor je uiterlijk’. Is dit nu een bevredigend bestaan? ‘Ik heb 4.000 euro netto te besteden, dat vind ik best wel veel. We verdienen allemaal hetzelfde, maar voor iemand van 31 is het relatief meer dan voor iemand die al 30 jaar werkt. Het idee achter dit inkomen is dat wij ongevoelig zijn voor financiële prikkels. Maar ik ben eigenlijk zeven dagen in de week bezig met deze baan. Als ik niet in het parlement zit, dan vlieg ik de hele wereld over, geef ik lezingen, of ben ik in Amsterdam, Nijmegen of Tilburg aan het praten met Nederlanders, om een goed gevoel te houden met wat er thuis speelt. Ik ben altijd aan het werk. Maar ik doe het omdat ik me echt Europeaan voel, en dit is een hele interessante wereld om in rond te lopen. Maar het beeld dat Europarlementariërs teveel betaald krijgen voor hun diensten, dat klopt gewoon niet.’