Soms is een naam meer dan slechts een verzameling woorden. Dat is het
geval bij Sergei Magnitsky. Zijn naam is wereldwijd synoniem met de
strijd tegen mensenrechtenschendingen. Zijn geloof in de rechtsstaat en
zijn bereidheid zichzelf daarvoor op te offeren, hebben
mensenrechtenverdedigers in elke uithoek van de wereld geïnspireerd. De
wetten die zijn naam dragen, maken dat mensenrechtenschenders niet
onbestraft blijven. Hun daden krijgen door de Magnitsky-wetgeving
serieuze consequenties.
De Russische advocaat Sergei Magnitsky werd in 2009 op
37-jarige leeftijd vermoord als gevolg van zijn gevecht tegen de
corruptie van de regering-Poetin. De wijze waarop de Russische overheid
heeft geprobeerd zijn moord in de doofpot stoppen en daders te
beschermen, betekende het startpunt van een wereldwijde strijd tegen
straffeloosheid en corruptie.
Rohingyas
Het belangrijkste wapenfeit van deze strijd zijn de Magnitsky-wetten. Door die wetgeving kunnen we reisverboden opleggen aan mensenrechtenschenders en hun banktegoeden bevriezen. In de 21ste eeuw worden mensenrechtenschendingen doorgaans gedreven door eigen financieel gewin. Mensensmokkelaars, corrupte overheidsfunctionarissen en wapenhandelaars: het zijn verdienmodellen waarbij het de daders om het geld gaat. Door achter het geld van die daders aan te gaan en hen te verbieden voet op Europese bodem te zetten, kunnen we eindelijke serieuze consequenties verbinden aan daden die anders straffeloos bleven. Zoals het nu gaat, kan het niet langer. Straffeloosheid lijkt soms de norm, of het nu gaat om de generaal in Myanmar die Rohingyas opjaagt, om wapenhandelaren die het wapenembargo tegen Zuid-Soedan negeren, om verkrachters in de Centraal-Afrikaanse Republiek of om de moordenaars van journalist Jamal Khashoggi uit Saudi-Arabië.
Straffeloosheid van dergelijke misdaden tegen kunnen gaan is
waarom Magnitsky-wetten een wereldwijde inslag kennen.
Mensenrechtenschenders in Saudi-Arabië, Nicaragua, Zuid-Soedan, Myanmar
en andere landen worden op dit moment al geconfronteerd met
Magnitsky-sancties uit zes landen: de VS, Canada, het Verenigd
Koninkrijk, Estland, Letland en Litouwen.
Het is beschamend dat de Europese Unie nog niet in dat rijtje
staat. We kunnen niet achterblijven. Wij moeten nu ook doortastend
handelen en een Europese Magnitsky-wet aannemen. Deze zomer kwam de
Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, Stef Blok, op verzoek van
D66 en CDA, met een concreet voorstel daartoe. Dat ligt nu ter
overweging bij andere Europese partners en komt maandag ter stemming. De
opzet behelst precies wat nodig is: de mogelijkheid om wereldwijd
sancties op te leggen. Slechts één ding ontbreekt: de naam Magnitsky. De
naam waarmee het allemaal begon, de naam die zoveel meer betekent,
staat nog niet boven dit voorstel.
Waarom dat het geval is, blijft onduidelijk. Sommigen beweren
dat de naam Magnitsky de benodigde unanieme goedkeuring voor dit soort
voorstellen moeilijker zou maken. Sommige lidstaten zouden meer
sympathie voor Poetin hebben dan andere. Wij geloven niet dat Europese
lidstaten mensenrechtenwetgeving zullen vetoën, simpelweg vanwege een
naam. Hoe de onderhandelingen ook aflopen, wij zullen het altijd de
Europese Magnitsky-wet noemen.
Tegen straffeloosheid
Het Europees Parlement heeft al in 2014 voorgesteld om de mensen die verantwoordelijk zijn voor de moord op Magnitsky een
visumverbod op te leggen en hun tegoeden te bevriezen. Slechts enkele
lidstaten hebben dit voorstel overgenomen. De Europese Raad heeft
nagelaten op te treden, maar nu komt dit initiatief eindelijk in een
stroomversnelling.
Maandag komen de Europese ministers van Buitenlandse Zaken
bijeen om het Nederlandse voorstel te bespreken en erover te stemmen.
Dat voorstel verdient alle steun. Slechts één tegenstem kan al voldoende
zijn om het te torpederen. Dat is waarom 44 parlementariërs uit 18
EU-lidstaten onze overheden oproepen om de Europese positie als
verdediger van mensenrechten en internationaal recht wereldwijd eer aan
te doen. Dat is waarom we onze ministers vragen maandag vóór een
Europese Magnitsky-wet te stemmen, die wereldwijd geldt. We roepen hen
op straffeloosheid wereldwijd te bevechten. Een betere manier om de
70ste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens
te vieren is er niet.
Ondertekend door (Euro)parlementsleden:
Michael Aastrup-Jensen (Denemarken), Boriana Aberg (Zweden), Ian Austin (Verenigd Koninkrijk), Petras Auštrevicius (Litouwen), Fernando Maura Barandiarán (Spanje), Janis Bordans (Letland), Tom Brake (Verenigd Koninkrijk), Chris Bryant (Verenigd Koninkrijk), Mireille Clapot (Frankrijk), Cristian Dan Preda (Roemenië), Esther de Lange (Nederland), Mark Demesmaeker (België), Anna Fotyga (Polen), Cristian Ghinea (Roemenië), Ana Gomes (Portugal), Helen Goodman (Verenigd Koninkrijk), Rebecca Harms (Duitsland), Margaret Hodge (Verenigd Koninkrijk), Gunnar Hokmark (Zweden), Eva Joly (Frankrijk), Sandra Kalniete (Letland), Tunne Kelam (Estland), Stephen Kinnock (Verenigd Koninkrijk), Stephanie Krisper (Oostenrijk), Eerik-Niiles Kross (Estland), Catherine Murphy (Ierland), Delphine O (Frankrijk), Pieter Omtzigt (Nederland), Lilianne Ploumen MP (Nederland), Adrian Prisnel (Roemenië), Roberto Rampi (Italië), Norbert Röttgen (Duitsland), Bob Seely (Verenigd Koninkrijk), Manuel Sarrazin (Duitsland), Petri Sarvamaa (Finland), Marietje Schaake (Nederland), Charles Tannock (Verenigd Koninkrijk), Indrek Tarand (Estland), Bram van Ojik (Nederland), Guy Verhofstadt (België), Joël Voordewind (Nederland), Manfred Weber (Duitsland), Emanuelis Zingeris (Litouwen).
