Parlementaire vragen
13 april 2010
O-0043/10
MONDELINGE VRAAG MET DEBAT ingediend overeenkomstig artikel 115 van het Reglement van Sophia in 't Veld, Leonidas Donskis, Jeanine Hennis-Plasschaert, Marietje Schaake, Alexander Alvaro, Renate Weber, Nadja Hirsch, Ramon Tremosa i Balcells, Olle Schmidt, Gianni Vattimo en Baroness Sarah Ludford, namens de ALDE-Fractie aan de Commissie
Betreft: Nieuwe ontwikkelingen in verband met het programma buitengewone uitleveringen van de CIA en geheime gevangenissen op EU-grondgebied
In 2009 werd in de media onthuld dat er van 2004 tot 2005 in Litouwen(1) een geheime gevangenis in bedrijf was waar, naar beweerd werd, martelingen plaatsvonden bij de ondervraging van personen die ervan verdacht werden internationale terroristen te zijn, wat voor het parlement aanleiding was een derde onderzoek te openen. Litouwen zou met de vestiging van de gevangenis hebben ingestemd na de belofte van voormalig VS-president Bush de opneming van Litouwen in de NAVO te zullen steunen. In Polen heeft het Openbaar Ministerie, nadat in een parlementair onderzoek het bestaan van geheime gevangenissen op Pools grondgebied werd ontkend, een onderzoek geopend naar een gevangenis die bij een voormalig militair vliegveld zou zijn ingericht(2). In februari 2010 werd in destijds nieuw vrijgegeven informatie van het Poolse luchtvaartbureau bevestigd dat een aantal vliegtuigen die uitleveringsvluchten uitvoerden op Pools grondgebied was geland. Op 4 november jl. veroordeelde een Italiaanse rechtbank 23 Amerikaanse burgers bij verstek, alsmede 2 beambten van de Italiaanse inlichtingendienst, voor hun betrokkenheid bij het kidnappen van Abu Omar in Milaan in december 2003. Abu Omar werd vervolgens in het geheim naar Egypte overgebracht, waar hij naar eigen zeggen werd gemarteld en mishandeld. De successieve regeringen beweerden dat het om "staatgeheimen" zou gaan om openbaarmaking van belangrijk bewijsmateriaal te voorkomen(3). Een van de veroordeelde CIA-agenten gaf tegenover de media toe dat zij "de wet hadden overtreden" en dat de beslissingen in Washington werden genomen, terwijl de regering van de VS verklaarde "teleurgesteld te zijn" over de uitspraak van de Italiaanse rechtbank(4). In het Verenigd Koninkrijk verzette de regering zich herhaaldelijk tegen het vrijgeven van bewijsmateriaal waaruit zou blijken dat de inlichtingendiensten van het VK betrokken waren bij de ondervraging door CIA-agenten van de in het VK wonende Binyam Mohamed en op de hoogte waren van zijn marteling en mishandeling, omdat zij de betrekkingen op inlichtingengebied tussen het VK en de VS niet wilde verstoren. De High Court wees op 19 november 2009 – voor de zesde maal – het verzoek van de regering af, de informatie achter te mogen houden(5). Tenslotte wordt in een gezamenlijk onderzoek van speciale VN-rapporteurs over "mondiale praktijken inzake geheime detentie in verband met de terrorismebestrijding" een aantal lidstaten van de EU vermeld te midden van de landen die bij dergelijke onwettige praktijken betrokken zijn.
Wat denkt de Commissie als hoedster van de Verdragen te ondernemen om ervoor te zorgen dat waarheid en rechtvaardigheid zegevieren in verband met de schendingen van de mensenrechten die op het grondgebied van de EU plaatsvonden en te waarborgen dat deze zich in de toekomst niet herhalen? Kan de Commissie nauwkeurig rapporteren wat zij tot nu toe heeft gedaan naar aanleiding van deze ernstige aantijgingen en is zij bereid het Europees Parlement inzage in haar briefwisseling met de lidstaten te verschaffen? Is de Commissie op de hoogte van de NAVO-overeenkomst van 4 oktober 2001 en wat zal zij doen om ervoor te zorgen dat de EU de democratie en fundamentele rechten niet opoffert in de strijd tegen het terrorisme en in de samenwerking met derde landen, met name met de VS? Zal de Commissie deze zaken bij de lidstaten en ook bij de VS aan de orde stellen en om een prompt, transparant en onpartijdig onderzoek naar de beweringen over martelingen vragen?
(1) http://abcnews.go.com/Blotter/cia-secret-prison-found/story?id=9115978; http://www.boston.com/news/world/europe/articles/2009/11/20/lithuanian_officials_open_new_inquiry_into_secret_cia_prisons
(2) http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iNvDcuqgrilgGGgpnADjUyTJB18w
(3) http://www.statewatch.org/rendition/rendition.html
(4) http://abcnews.go.com/Blotter/exclusive-convicted-cia-spy-broke-law/story?id=8995107
(5) http://www.guardian.co.uk/world/2009/nov/19/court-rejects-miliband-cia-request
