Parlementaire vragen
8 december 2009
O-0160/09
MONDELINGE VRAAG MET DEBAT ingediend overeenkomstig artikel 115 van het Reglement van Sophia in 't Veld, Leonidas Donskis, Jeanine Hennis-Plasschaert, Marietje Schaake, Alexander Alvaro, Renate Weber, Nadja Hirsch, Ramon Tremosa I Balcells, Olle Schmidt en Baroness Sarah Ludford, namens de ALDE-Fractie aan de Commissie
Betreft: Nieuwe ontwikkelingen inzake het CIA-programma "buitengewone uitleveringen"en geheime gevangenissen op EU-grondgebied
Op 18 november werd in de media onthuld dat er van 2004 tot 2005 in Litouwen(1) een geheime gevangenis in bedrijf was waar martelingen plaatsvonden bij de ondervraging van personen die ervan verdacht werden Al-Qaeda terroristen te zijn. Het Litouwse parlement opende een derde onderzoek nadat de president hierom gevraagd had. Naar beweerd wordt stemde Litouwen in met de vestiging van de gevangenis nadat president Bush beloofde de opneming van Litouwen in de NAVO te zullen steunen. In verslagen van het Europees Parlement en de Raad van Europa werd er ook op gewezen dat de VS-autoriteiten wellicht gebruik hadden gemaakt van een geheime NAVO-overeenkomst van 4 oktober 2001 om CIA-activiteiten op Europees grondgebied te versluieren. In Polen heeft het openbaar ministerie, nadat in een parlementair onderzoek het bestaan van geheime gevangenissen op Pools grondgebied werd ontkend, een onderzoek geopend naar de aanwezigheid van een gevangenis bij een voormalig militair vliegveld(2). Op 4 november jl. veroordeelde een Italiaanse rechtbank 23 Amerikaanse agenten bij verstek, alsmede 2 beambten van de Italiaanse inlichtingendienst voor het kidnappen van Abu Omar in Milaan en zijn overbrenging per vliegtuig naar Egypte, waar hij werd gemarteld. De successieve regeringen bestempelden delen van het bewijsmateriaal als staatgeheim(3). Een van de veroordeelde CIA-agenten gaf tegenover de media toe dat zij ”de wet overtraden” en dat de beslissingen in Washington werden genomen, terwijl de regering van de VS verklaarde ”teleurgesteld te zijn” over de uitspraak van de Italiaanse rechtbank(4). In het Verenigd Koninkrijk verzette de regering zich herhaaldelijk tegen het vrijgeven van bewijsmateriaal waaruit zou blijken dat de inlichtingendiensten van het VK de in het VK gevestigde Binyam Mohamed ondervroegen en op de hoogte waren van zijn onmenselijke en vernederende behandeling en marteling door CIA-agenten, omdat zij de betrekkingen op inlichtingengebied tussen het VK en de VS niet wilde verstoren. De High Court wees op 19 november – voor de zesde maal – de verzoeken van de regering van de hand(5). De media onthulden ook dat in oktober jl. een Amerikaans Gulfstream straalvliegtuig, dat met de CIA in verband wordt gebracht, een ontmoeting met twee helikopters van de SAS had in een geheime operatie op Birmingham International Airport(6).
Wat denkt de Raad te ondernemen om ervoor te zorgen dat waarheid en rechtvaardigheid zegevieren in verband met de schendingen van de mensenrechten die op het grondgebied van de EU plaatsvonden en te waarborgen dat deze niet meer voorkomen? Is de Raad niet ook van oordeel dat de betrokkenheid van Europa bij deze schendingen van het internationaal recht en verdragen inzake de mensenrechten, en het onvermogen om duidelijkheid te verschaffen en verantwoording af te leggen een ernstige ondermijning betekent van de morele autoriteit van Europa in zijn externe beleid? Kan de Raad nauwkeurig rapporteren wat hij tot nu toe heeft gedaan om duidelijkheid over de beweringen te verschaffen? Is de Raad op de hoogte van de NAVO-overeenkomst van 4 oktober 2001 en wat zal zij doen om ervoor te zorgen dat de EU zich niet verwijdert van democratie en fundamentele rechten in de strijd tegen het terrorisme en in de samenwerking met derde landen, met name met de VS? Zal de Raad deze zaken bij de lidstaten en de VS aan de orde stellen?
(1) http://abcnews.go.com/Blotter/cia-secret-prison-found/story?id=9115978; http://www.boston.com/news/world/europe/articles/2009/11/20/lithuanian_officials_open_new_inquiry_into_secret_cia_prisons
(2) http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iNvDcuqgrilgGGgpnADjUyTJB18w
(3) http://www.statewatch.org/rendition/rendition.html
(4) http://abcnews.go.com/Blotter/exclusive-convicted-cia-spy-broke-law/story?id=8995107
(5) http://www.guardian.co.uk/world/2009/nov/19/court-rejects-miliband-cia-request
(6) http://www.statewatch.org/rendition/rendition.html
